Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 14 november 2017

D66 bijdrage aan Programmabegroting 2018

Dankzij de inbreng van ons D66 raadslid Steven van Alfen hebben wij de volgende bijdrage aan de Programmabegroting 2018 geleverd:

Voorzitter,

Wij zijn gekomen aan de laatste begroting van de huidige zittingsperiode van deze raad.
Voor ons ligt een sluitende begroting en de doorkijk naar de volgende jaren laat zien dat wij de volgende raad niet met een slechte erfenis op pad sturen.
Een begroting die transparant en goed leesbaar is voor ons maar ook voor elke geïnteresseerde Oldenzaalse inwoner. Onze dank hiervoor aan het college en het volledige ondersteunende apparaat.
Het afgelopen jaar hebben vele zware dossiers de revue gepasseerd. Wij noemen hierbij:

  • De Vijfhoek
  • De Sportcluster Vondersweide
  • De integrale herhuisvesting van scholen
  • Het parkeerbeleid
  • Het Crematorium
  • Duurzaamheid en Groenbeheer

Dossiers die afgerond zijn en dossiers waarbij nog veel water door de Stakenbeek moet om tot een afronding te komen. We hebben beslissingen moeten nemen over miljoeneninvesteringen  zonder dat we de weg er naar toe volledig kenden. Nu kan gezegd worden dat dit onverantwoord is maar het toont ook de doortastendheid van deze gemeente aan. Stilstaan is achteruitgang en soms is, om met Henri Ford te spreken, een verkeerde beslissing beter dan geen beslissing. In het laatste geval wordt voor je beslist en verlies je de macht over het stuur.

D66 is blij met regionale samenwerking. Wij zien de agenda van Twente als een kans, een uitdaging
die misschien geld kost maar de totale regio op een hoger niveau kan brengen. Jammer dat er gemeenten zijn die alleen in kosten en baten denken, eigenbelang eerst is een kortzichtige en gevaarlijke denkwijze.

Zijn wij als D66 dan tevreden en kunnen we achterover gaan leunen. Nee dat zijn we niet.
Wij denken dat er nog veel werk aan de winkel is om deze mooie stad nog mooier te maken, de tevredenheid van de inwoner op een nog hoger plan te brengen, nog duidelijker en transparanter te zijn en de inwoners nog meer bij projecten betrekken.
De gekozen richting is veelal juist maar de weg erheen moet anders.
Binnen afzienbare tijd komt er een grote transitie onze kant op, de omgevingswet. De Omgevingswet is de grootste wetgevende operatie sinds de Tweede Wereldoorlog. De wet die naar verwachting begin 2019 in werking treedt, integreert 26 wetten en 60 Algemene Maatregelen van Bestuur op het gebied van de fysieke leefomgeving.

De wet wil een samenhangende benadering van de leefomgeving mogelijk maken, procedures versnellen en verbeteren, de inzichtelijkheid van regels verbeteren en meer ruimte bieden aan lokale bestuurlijke afweging. Dit kan alleen plaatsvinden bij een cultuurverandering gericht op vertrouwen en samenwerken. De invoering van de wet heeft grote gevolgen voor gemeenten, provincies, bedrijven en inwoners. Op een aantal pagina’s in de programmabegroting wordt welliswaar gesproken over het belang en de impact van dit thema maar  de EUR. 60.000,00 die daar voor gereserveerd staat komt ons erg karig over. Wellicht begrijpen wij het niet goed en zijn de kosten elders ondergebracht.
D66 is van mening dat we nu al ons beleid aan de omgevingswet moeten aanpassen. Hoe eerder wij hiermee beginnen, hoe sterker wij ervoor staan zodra de omgevingswet zijn intrede doet.
We moeten aan het stuur blijven. Binnen de omgevingswet kunnen en mogen wij ons niet meer verschuilen achter landelijk beleid, wij komen zelf aan de bal, met deels eigen normen en waarden

De beginspraak die D66 voorstaat zou hier in optima forma geïntroduceerd kunnen worden.
Informeer de genoemde marktpartijen in een vroeg stadium en laat ze zelf met ideeën komen. Blijf als gemeente faciliteren maar ga niet te vroeg op de (voorbereidende) stoel zitten.

Bij de snel veranderende samenleving is het niet meer de gemeente die de toekomst bepaald, nee deze wordt gemaakt door de gemeente mét haar inwoners. Beginspraak staat voor sámen plannen maken in een zo vroeg mogelijk stadium. Inwoners zijn partners die medeverantwoordelijk zijn voor het gehele proces. Door met elkaar in gesprek te gaan, herkent de inwoner de keuzes die uiteindelijk gemaakt worden. Dit draagt wezenlijk bij aan draagvlak en vertrouwen, waardoor het voor bewoners en organisaties aantrekkelijk wordt, zelf initiatieven en ideeën in te brengen.

Beginspraak is een grondhouding, en is niet voorbehouden aan fysieke projecten. D66 Oldenzaal wil beginspraak toepassen bij vele projecten en vraagstukken die zich aandienen. Zo wil zij een zorgvuldige eindafweging kunnen maken in de besluitvormingsfase.

Beginspraak betekent niet dat ongefundeerde conclusies getrokken kunnen worden.
Om NIMBY te voorkomen dient de Gemeente wel de regierol op zich te nemen.

Beginspraak kent geen vastgesteld stappenplan. Elk project, elk plan, elk vraagstuk is anders en vergt dus een eigen aanpak. Het is een uitdagend proces waarin de deelnemers veel eigen creativiteit kwijt kunnen. Wel zijn er bepaalde basisspelregels om het beginspraakproces helder en gestructureerd te laten verlopen. De belangrijkste spelregel is, dat álle betrokken doelgroepen serieus genomen worden als partner in het proces. Bij interactieve planvorming staat ook de uitkomst niet vooraf vast. Dat betekent dat de betrokken partijen, inclusief college en gemeenteraad, eveneens bereid moeten zijn het resultaat van een traject serieus te nemen. Dat is de manier om draagvlak, vertrouwen en openheid te creëren bij alle belanghebbenden. Belangrijk voor iedereen is te weten: het kan anders.

Gemeenten als  Losser en  Zwolle hebben ervaring opgedaan met uiteenlopende interactieve planvormingsmethoden en wij roepen het college dan ook op om daar informatie in te winnen.
Door op deze manier te werken hadden pijndossiers als parkeerbeleid en renovatie van In Den Vijfhoek ongetwijfeld meer draagvlak gekregen.
Voor wat betreft het parkeerbeleid wil ik straks een motie indienen

Een ander punt van zorg is de ongebreidelde uitbreiding van industrieterreinen.
Jufferbeek Zuid zou een ecologisch industriegebied worden met zoveel mogelijk arbeidsintensieve bedrijven met een relatief klein oppervlak.
Bomen zijn gekapt, infrastructuur is aangebracht maar er is nog bijna geen vierkante meter grond verkocht. Zonder afbreuk te doen aan Europastry, het bedrijf zorgt voor werkgelegenheid in Oldenzaal maar voldoet niet aan de oorspronkelijke criteria, maximale hoogte 12 meter, oude Twentse denkstructuur en een maximaal grondoppervlak. Daarnaast is de grond gepacht.
een ander complex is geplaatst na uitruil van gronden waardoor Oldenzaal nog meer onverkochte industriegrond heeft. D66 is altijd een tegenstander geweest van plan Jufferbeek en heeft tot dusver geen reden gezien haar mening hierin bij te stellen. Inmiddels is een 2e deel
zijnde Jufferbeek Noord, in voorbereiding genomen, Dit moet D66 zij het met tegenzin slikken maar wij vragen het college hier verregaande terughoudenheid in acht te nemen en wellicht, samen met ons als raad en de Oldenzaalse inwoners na te gaan denken over een andere invulling van het zogenaamde Bartelink terrein. Geef dit terrein terug aan de natuur, creëer hier  speel- en recreatiegebied voor kinderen. of bouw er een nieuw sportcomplex Wij hebben in Oldenzaal geen overdekt speelparadijs voor kleine kinderen. Wat moeten kinderen in de buurt doen als het regent? Zet onze en ik zeg bewust onze en niet uw creativiteit aan het werk. Laat de grijze hersencellen werken.

Duurzaamheid
Op het gebied van Duurzaamheid heeft Oldenzaal op papier grote  stappen gemaakt.
De ambitie is er maar de concrete invulling laat te wensen over. Wij zien graag een concretere invulling van de begrote bedragen zodat wij als raad hier  op een ordelijke wijze controle op uit kunnen oefenen. Nu is het teveel een aanname en als we overhouden is het geoormerkt voor een volgende periode maar als we te kort komen is onduidelijk waarom het college terugkomt naar de raad voor een aanvullend budget. Te weinig wordt gekeken naar de risico’s en een mogelijk andere invulling. Wij missen vroegtijdige monitoring in deze. Tijdens de vorige Algemene Beschouwingen heeft de portefeuillehouder aangegeven dat de Stichting losstaat van het Gemeentelijk apparaat maar er is een verschil tussen aansturing en regievoering. Wij mogen verwachten dat er regie gevoerd wordt over de gelden die wij als gemeenschap ik een dergelijk project pompen.  Let wel D66 is een groot voorstander van zuinig omgaan met onze planeet en het gaat ons te ver om van hobbyisme te spreken maar nu lijkt duurzaamheid een toverwoord wat als je het maar vaak genoeg noemt alle problemen oplost. Te weinig wordt gekeken naar een meer circulaire economie. Kijk niet alleen naar de energiebesparing maar ook naar de kosten,  zowel in geld als in natuurlijke waarden van verwerking.
Recente vergelijkingsgegevens zijn niet altijd aanwezig bij beleidsindicatoren maar met de nu bekende gegevens zal Oldenzaal een nog grotere inhaalslag moeten maken om haar ambities waar te maken.
Niet alleen Oldenzaal is sterk bezig met duurzaamheid, en waar mogelijk het terugdringen van gas en elektriciteitsgebruik maar dat gebeurd in heel Nederland.
Het is net schaatssport, met een tijd waar je 10 jaar geleden nog een wereldrecord schaatste kom je nu niet meer in de top 10.

Sport
Sport is gezond zowel voor lichaam en geest en zorgt in veel gevallen voor een verbetering van de sociale contacten. Echter veel sportverenigingen kampen niet alleen met teruglopende ledentallen maar ook met een groot gebrek aan vrijwilligers.

Recentelijk hebben wij ons als raad gebogen over de renovatie van het sportcomplex Vondersweide alsmede over de tekorten op de exploitatie hiervan na  oprichting van Sport Oldenzaal B.V.
De tekorten zijn deels verklaarbaar maar moeten hoe dan ook door de gemeente worden bijgepast.
Hoe mooi zou het dan zijn om schoolzwemmen weer in te voeren. Dit kost geld maar zal voor een groot deel gedekt kunnen worden door een lagere bijdrage aan de exploitatie. Een positieve sigaar uit eigen doos, een vestzak broekzak geldstroom.

Democratie
Voorzitter. Onze democratie in de zuivere zin van het woord lijkt in probleem. Het aantal leden van politieke partijen loopt al jaren terug, de opkomst bij verkiezingen toont een dalende lijn en mensen nemen steeds vaker alleen deel aan het politieke proces op het moment dat ze er persoonlijk belang bij hebben. Juist dan verwordt democratie van algemeen belang tot persoonlijk belang. Wij moeten ons als politiek hardop blijven afvragen hoe wij onze inwoners blijven betrekken bij besluitvormingsprocessen. Eerder in dit betoog noemde ik al het fenomeen beginspraak. Daarnaast kennen wij sinds enige tijd het stadsidee, waarbij inwoners een idee kunnen voorleggen aan de raad. Een nuttige toevoeging aan het democratische proces. Ook het instellen van een Jeugdraad is een nuttige toevoeging. Wij willen verder gaan voor het structureel invoeren van introduceren van het zogenaamde democratiespel voor alle leerlingen van de Oldenzaalse Middelbare scholen. Dit vindt inmiddels op ad hoc basis plaats maar wij willen daar graag meer structuur in. Daarnaast bestaan er spellen als Gemeenteraadsels waar
iedereen aan deel zou kunnen nemen.
Graag denken wij in de komende maanden met het college mee om daar gelden voor te vinden

Waar staan wij als gemeente
Op de website waarstaatjegemeente.nl is veel vergelijkingsmateriaal te vinden. Ondanks het feit dat sommige cijfers op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden en soms een vertekend beeld geven  doen wij het als Oldenzaal over het algemeen goed.
Op het gebied van onderwijs doen wij het goed in vergelijking met andere gemeenten maar doen wij voldoende aan innovatie, stilstand is achteruitgang
Wat ons verbaast is dat t.b.v. het hoofdstuk burgerpeiling waaronder de gevoelsmatige waardering  van de Oldenzaalse inwoner gemeten kan worden op het gebied van leefomgeving, ontwikkelingen in de buurt, staat van de buurt, voorzieningen, verbondenheid, eenzaamheid, individueel welzijn, maatschappelijke inzet en weerbaarheid van de inwoners geen gegevens bekend zijn. Daar ligt een uitdaging die we gezamenlijk moeten oppakken.

Armoede
Ondanks het feit dat Oldenzaal het stukken beter doet dan het Nederlands gemiddelde
zien wij met leden ogen toe dat er nog 10% van Oldenzaalse kinderen geïndiceerd zijn
met een kans op armoede. Nu kunnen wij gaan werken met allerlei noodverbanden zoals
gelukcheckes. Dit is echter gevolgbestreiding. Wij moeten meer zoeken naar een structurele oplossing. Hoe zijn de (ouders van deze) kinderen in deze penibele situatie gekomen en hoe kunnen we ze er weer uit helpen.
In dit kader zouden wijkraden of een afgeleide hiervan een nuttige bijdrage kunnen leveren.
Des te dichter bij de inwoner des te beter.

Samenvattend voorzitter is D66 blij met deze sluitende begroting en zien wij voor de komende raadsperiode voldoende mogelijkheden om Oldenzaal nog mooier te maken.
We zullen er dan wel de schouders onder moeten zetten
Er is geld om te investeren maar laten we oppassen met verkwisting
Politiek en bedrijfsleven hebben veel verschillen maar ook veel overeenkomsten
In dat kader verbaast het mij dat de reserves niet gerelateerd zijn aan de echte risico’s.
6,5% van de begroting wil niks zeggen over de echte risico’s
Zou het niet beter zijn om de reserves een factor te laten zijn van de omschreven risico’s
Van de reserve in het sociaal domein (ruim 3 miljoen) wordt voorgesteld, deze  alleen in te zetten voor toekomstige tekorten en de transformatie-overdracht.
Mijns inziens is het toekomstige tekort structureel en kan niet vanuit reserves worden gedekt.

Ik heb een doorkijk willen geven in hoe wij richting willen geven aan deze uitdagingen. De tijd heeft ons in de afgelopen paar maanden ontbroken om alles ook te laten doorrekenen maar wij zijn er van overtuigd dat het gaat lukken. Natuurlijk moeten wij niet versagen en alles aan de nieuwe raad overlaten. Wij moeten in alles wat we doen concreet worden iets wat wij teveel gemist hebben in deze raad.

Teveel wordt vooruitgeschoven en ja daar waren en zijn wij zelf ook schuldig aan.